Πρόληψη αθλητικών κακώσεων στα παιδιά

Η συμμετοχή των παιδιών σε αθλητικές δραστηριότητες επιδρά θετικά όχι μόνο στην φυσική τους κατάσταση, αλλά και στην αυτοεκτίμηση, στην αυτοπειθαρχία τους και στην καλλιέργεια ομαδικού πνεύματος. Ταυτόχρονα όμως αυξάνει την πιθανότητα μιας αθλητικής κάκωσης. Ευτυχώς, πολλές από αυτές μπορούν να προληφθούν.

Στα παιδιά παρατηρούμε δύο κατηγορίες αθλητικών κακώσεων:

  • τις οξείες κακώσεις που οφείλονται σε μεμονωμένο τραυματικό συμβάν και περιλαμβάνουν τα κατάγματα, τα διαστρέμματα, τα εξαρθρήματα/ρήξεις συνδέσμων και θλάσεις μυών

  • τις κακώσεις “υπέρχρησης” ή από καταπόνηση (overuse injuries) που είναι πιο δύσκολο να διαγνωστούν και να αντιμετωπισθούν γιατί συνήθως έχουν ήπια έναρξη και επιτείνονται με τον χρόνο. Οφείλονται σε μικρής έντασης επαναλαμβανόμενο τραύμα σε μυς, τένοντες, οστά και αρθρώσεις. Παραδείγματα είναι η επικονδυλίτιδα του αγκώνα (tennis elbow), κατάγματα καταπόνησης, shin splints σε δρομείς, τενοντίτιδα Αχιλλείου, ώμος του κολυμβητή κ.ά.

Πρέπει ακόμα να γνωρίζουμε ότι τα παιδιά δεν αποτελούν μικρογραφία ενηλίκου. Το μυοσκελετικό τους αναπτύσσεται, έχουν μεγάλη διαφορά σε ισορροπία, δύναμη και αντοχή σε σχέση με έναν ενήλικο αλλά και μεταξύ τους ανάλογα με το στάδιο της ανάπτυξής τους. Επιπλέον η βιομηχανική του σκελετού τους είναι διαφορετική και ο ίδιος μηχανισμός κάκωσης μπορεί να προκαλέσει διαφορετική βλάβη στα παιδιά.

Οποιοσδήποτε πόνος, κι αν ακόμα δεν συνδέεται με εμφανή τραυματισμό, ο οποίος επηρεάζει την απόδοση και το ενδιαφέρον του παιδιού για το άθλημα, το οίδημα (πρήξιμο) και η αλλαγή ή προσαρμογή της τεχνικής του παιδιού αποτελούν λόγο εξέτασης από ορθοπαιδικό. Με κανένα τρόπο δεν θα πρέπει ο μικρός αθλητής να “σφίξει τα δόντια” για να “βγάλει την προπόνηση”.

Νούς υγιής έν σώματι υγιεί αλλά και κάλλιον το προλαμβάνειν ή το θεραπεύειν.

Πως μπορούμε να προλάβουμε τις αθλητικές κακώσεις;

Υπάρχουν πολλές εξειδικευμένες και εξατομικευμένες στρατηγικές που αφορούν τους γιατρούς, τους φυσικοθεραπευτές, τους γυμναστές/προπονητές, τους γονείς και τους ίδιους τους μικρούς αθλητές για την πρόληψη των αθλητικών κακώσεων. Εδώ θα αναφέρουμε κάποιες απλές οδηγίες προς τους γονείς που συμβάλλουν στην πρόληψη.

  • Μιλήστε στον μικρό αθλητή ώστε να καταλάβει ότι πρέπει να αναφέρει οποιοδήποτε πόνο ή δυσφορία κατά την προπόνηση. Κάποια παιδιά είναι “σκληρά” και πολλές φορές το αποσιωπούν.

  • Η εξέταση/check-up από ορθοπαιδικό κάθε χρόνο πριν την έναρξη της αθλητικής περιόδου εξασφαλίζει ότι το παιδί είναι έτοιμο να συμμετέχει και τυχόν προβλήματα εντοπίζονται από πολύ νωρίς.

  • Ειδικά στις μικρότερες ηλικίες μην απασχολείτε το παιδί με ένα μόνο άθλημα, αλλά αντίθετα προτιμήστε πολλά αθλήματα ώστε να μην καταπονούνται συνεχώς οι ίδιες μυικές ομάδες και αρθρώσεις.

  • Τονίστε στο παιδί την σημασία του “ζεστάματος” (warm-up) πριν από οποιαδήποτε αθλητική δραστηριότητα. Προτιμούμε τις δυναμικές διατάσεις πριν και τις στατικές μετά την προπόνηση.

  • Βεβαιωθείτε ότι στο πρόγραμμα εκγύμνασης υπάρχουν ασκήσεις ενδυνάμωσης και ιδιοδεκτικότητας (ισορροπίας).

  • Εξασφαλίστε ότι το παιδί ξεκουράζεται αρκετά τόσο καθημερινά, όσο και από αθλητική περίοδο σε περίοδο (off-season) στην διάρκεια της χρονιάς.

  • Εξασφαλίστε του μια υγιή και ισορροπημένη δίαιτα με φρούτα, λαχανικά και πρωτεΐνες και προσπαθήστε να έχει σταθερό πρόγραμμα στο φαγητό του.

  • Σιγουρευτείτε ότι ενυδατώνεται αρκετά, ειδικότερα οι μικρότεροι αθλητές κάθε μισή ώρα ή και συχνότερα ανάλογα με την ένταση της προπόνησης και την θερμοκρασία του περιβάλλοντος.

  • Εξασφαλίστε ότι έχει τον κατάλληλο ρουχισμό και εξοπλισμό για το άθλημά του και ότι ακολουθεί πιστά τις οδηγίες του προπονητή του.

  • Αποφύγετε την χρήση στεροειδών και συμπληρωμάτων, ειδικά στα παιδιά και χωρίς ιατρική οδηγία.

  • Εντοπίστε έγκαιρα τον πόνο ή την δυσφορία και αναζητήστε ιατρική βοήθεια.

  • Μιλήστε με τον προπονητή, συνεργαστείτε μαζί του και εμπιστευτείτε τον. Πείστε τον μικρό αθλητή να ακολουθεί πιστά το πρόγραμμα και τις οδηγίες του. Σε περίπτωση που διαφωνείτε συζητήστε το μόνοι σας με τον προπονητή. Μην κλονίζεται τον σεβασμό του παιδιού στον προπονητή του.

  • Θυμηθείτε ότι σκοπός της άθλησης είναι η υγεία, η ευεξία και η ευτυχία του παιδιού σας. Καλλιεργήστε κλίμα ευγενούς άμιλλας και θυμηθείτε ότι “η νίκη πάση θυσία” συνήθως αυξάνει την πίεση και την πιθανότητα τραυματισμού του παιδιού. Αποφύγετε τον πειρασμό να προβάλλετε στο παιδί σας τις φιλοδοξίες σας για πρωταθλητισμό και αθλητική καριέρα, ειδικότερα στις μικρές ηλικίες.

  • Αν είστε γονείς με παιδιά ΑμεΑ επιδιώξτε και υποστηρίξτε την συμμετοχή του σε αθλήματα. Θα τα βοηθήσει αφάνταστα στην ενσωμάτωση και θα αποκτήσουν πολύτιμα εφόδια για την μετέπειτα ζωή τους. Με εξατομικευμένη προσέγγιση και συνεργασία γιατρών, φυσικοθεραπευτών και προπονητών τα παιδιά αυτά μπορούν να αθλούνται χωρίς κανένα πρόβλημα και σε πολλές περιπτώσεις, όπως μας δείχνει και η πρόσφατη αθλητική ιστορία του τόπου μας, να μας χαρίζουν συγκινήσεις με τις επιτυχίες τους, παρά την συχνή απουσία της πολιτείας.